TCK MADDE 142 NİTELİKLİ HIRSIZLIK SUÇU VE CEZASI
Türk Ceza Kanunu'nun nitelikli hırsızlık başlıklı maddesi, hırsızlık suçunun belirli koşullar altında daha ağır cezalarla cezalandırılmasını öngörmektedir. Bu madde, hırsızlık suçunun işlenmesi durumunda hangi özel durumların cezayı artıracağına dair hükümleri içerir.
Nitelikli Hırsızlık Durumları: Hırsızlık suçunun işlenmesi sırasında çeşitli nitelikli durumlar bulunur:
(a) Bendi: "Kamu kurum ve kuruluşlarında, ibadete ayrılmış yerlerde veya kamu yararına ya da hizmetine tahsis edilen eşya hakkında"
- Suçun işlenme yeri, kamuya ait veya kamu yararına hizmet veren yerlerdir.
- Kamu kurum ve kuruluşlarında bulunan veya ibadethane gibi kutsal mekânlara tahsis edilen eşyaların çalınması durumunda ceza ağırlaştırılır.
Ceza: 3 yıldan 7 yıla kadar hapis.
(b) Bendi: Bu bent 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır.
(c) Bendi: "Halkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım aracı içinde veya bu araçların belli varış veya kalkış yerlerinde bulunan eşya hakkında"
- Ulaşım araçlarının içindeki veya bu araçların istasyon, liman gibi yerlerde bulunan eşyaların çalınması durumunda uygulanır.
Örneğin: Otobüslerde yolculuk aşamasında eşyaların çalınması.
Ceza: 3 yıldan 7 yıla kadar hapis.
(d) Bendi: "Afet veya genel bir felaketin zararlarını önlemek veya hafifletmek maksadıyla hazırlanan eşya hakkında"
- Afet durumlarında kullanılmak üzere hazırlanmış olan ekipman veya malzemelerin çalınması cezanın artırılmasına neden olur.
Örneğin: Deprem çadırlarının çalınması.
Ceza: 3 yıldan 7 yıla kadar hapis.
(e) Bendi: "Adet, tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında"
Eşyanın doğası gereği açıkta bırakılması durumunda (örneğin, tarladaki ürünler, sokakta zincirlenmiş bisiklet) çalınması durumunda cezayı artırır. Geleneksel olarak veya alışkanlık gereği açıkta bırakılan eşyalar bu kapsamda değerlendirilir.
Ceza: 3 yıldan 7 yıla kadar hapis.
2. Fıkra: Suçun İşlenme Biçimlerine Göre Ağırlaştırıcı Nedenler
Hırsızlık suçunun aşağıdaki yöntemlerle işlenmesi durumunda ceza artırılır:
(a) Bendi: "Kişinin malını koruyamayacak durumda olmasından veya ölmesinden yararlanarak"
- Suçun, mağdurun yaşlılık, hastalık, engellilik gibi nedenlerle malını koruyamayacak durumda olmasından veya ölümünden faydalanarak işlenmesi durumudur.
Ceza: 5 yıldan 10 yıla kadar hapis.
(b) Bendi: "Elde veya üstte taşınan eşyayı çekip almak suretiyle ya da özel beceriyle"
- Cebir veya şiddet olmaksızın, mağdurun elindeki veya üzerindeki eşyanın çekilip alınması (örn. yankesicilik) veya suçun özel beceriyle işlenmesi (örn. kasanın şifreyle açılması).
Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan bir kişiye karşı işlenirse, ceza üçte bir oranında artırılır.
Ceza: 5 yıldan 10 yıla kadar hapis.
(c) Bendi: "Doğal bir afetin veya sosyal olayların meydana getirdiği korku veya kargaşadan yararlanarak"
- Deprem, sel veya toplumsal olaylardan kaynaklanan karmaşadan faydalanılarak suç işlenmesi durumudur.
Ceza: 5 yıldan 10 yıla kadar hapis.
(d) Bendi: "Haksız yere elde bulundurulan veya taklit anahtarla ya da diğer bir aletle kilit açmak veya kilitlenmesini engellemek suretiyle"
- Kilitli bir eşyayı açmak için haksız yere kullanılan anahtar veya başka bir aracın kullanılması.
Örneğin: Taklit bir anahtarla kapıyı açıp hırsızlık yapmak.
Ceza: 5 yıldan 10 yıla kadar hapis.
(e) Bendi: "Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle"
Elektronik sistemler kullanılarak işlenen hırsızlıklar (örneğin, internet bankacılığı yoluyla para çalmak).
Ceza: 5 yıldan 10 yıla kadar hapis.
(f) Bendi: "Tanınmamak için tedbir alarak veya yetkisi olmadığı halde resmi sıfat takınarak"
Suçlunun tanınmamak amacıyla maske, kılık değiştirme gibi yöntemler kullanması veya sahte kimlik/üniforma ile resmi bir sıfat takınması.
Ceza: 5 yıldan 10 yıla kadar hapis.
(g) Bendi: "Büyük veya küçükbaş hayvan hakkında"
Beslenme veya ticaret amacıyla yetiştirilen hayvanların çalınması durumudur.
Ceza: 5 yıldan 10 yıla kadar hapis.
(h) Bendi: "Herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında"
Kilitlenmiş bir yerden eşya çalınması (örneğin, bir mağazada kapalı dolaptaki ürünlerin alınması).
Ceza: 5 yıldan 10 yıla kadar hapis.
3. Fıkra: Sıvı veya Gaz Enerji Hırsızlığı
Hırsızlık suçunun, sıvı veya gaz hâlindeki enerjiyle ilgili olarak işlenmesi halinde:
5 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası uygulanır.
- Eğer suç bir örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse, ceza yarı oranında artırılır ve 10.000 güne kadar adlî para cezası uygulanır.
4. Fıkra: Mala Zarar Verme veya Konut Dokunulmazlığı
Hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla:
- Konut dokunulmazlığının ihlali veya
- Mala zarar verme suçları işlenmişse, bu suçlar için şikâyet aranmaksızın soruşturma ve kovuşturma yapılır.
5. Fıkra: Kamu Hizmetlerinin Aksaması
Hırsızlık suçunun işlenmesi sonucunda:
- Haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin aksaması durumunda, ceza; yarısından iki katına kadar artırılır.
Nitelikli Hırsızlık Zamanaşımı
Türk Ceza Kanunu (TCK) çerçevesinde nitelikli hırsızlık suçunda zamanaşımı süresi, suça ilişkin verilebilecek cezanın üst sınırına göre belirlenir.
Hüküm Dayanağı:
TCK'nın 66. maddesi, dava zamanaşımı sürelerini düzenler. Buna göre:
Beş yıldan fazla, ancak yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda dava zamanaşımı süresi 15 yıldır.
Nitelikli Hırsızlık Cezası:
TCK’nın 142. maddesi gereği, nitelikli hırsızlık suçunda öngörülen ceza:
1. Fıkra (Adet, tahsis, açıkta bırakılmış eşya gibi haller): 3 ila 7 yıl hapis cezası.
2. Fıkra (Bilişim sistemleri, özel beceri, afet durumu gibi ağırlaştırıcı haller): 5 ila 10 yıl hapis cezası.
3. Fıkra (Enerji nakil hatlarında hırsızlık): 5 ila 12 yıl hapis cezası.
Bu kapsamda, nitelikli hırsızlık suçunda dava zamanaşımı 15 yıl olarak uygulanır.
Zamanaşımının Başlangıcı:
Suçun işlendiği tarih dava zamanaşımı süresinin başlangıcıdır. Ancak, suç kesintisiz bir şekilde devam ediyorsa (örneğin, çalınan malın saklanması), zamanaşımı, suça ilişkin fiilin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Nitelikli Hırsızlık Suçunda Görevli Mahkeme
Asliye ceza mahkemesidir.
Nitelikli hırsızlık suçundan verilen ceza paraya çevrilebilir mi?
Temel ceza üzerinden etkin pişmanlık,takdiri indirim gibi indirim maddelerinin uygulanması halinde cezanın 1 yıl veya altına düşmesi halinde TCK’nın 50.maddesine göre cezanın seçenek yaptırımlara çevrilmesi mümkün olacaktır.
Nitelikli hırsızlık suçu uzlaşmaya tabii midir?
TCK’nın 141.maddesinde düzenlenen basit hırsızlık suçu CMK’nın 253.maddesi kapsamında uzlaşmaya tabii bir suçtur ama nitelikli hırsızlık suçu uzlaştırmaya tabii değildir.
Nitelikli Hırsızlık Yargıtay Kararları
‘Sanığın olay tarihinde saat 21.00 sıralarında temyiz dışı arkadaşlarıyla birlikte hırsızlık amacıyla T.. T..'ye ait sinyalizasyon ve haberleşme kablolarının içindeki bakırları çalmak için olay yerine geldikleri, sanığın gözcülük yaptığı sırada emniyet ekipleri tarafından yakalandıkları, bu suretle sanığın hırsızlık ve mala zarar verme suçunu işlediğinin iddia edildiği olayda;
Mala zarar verme suçunun konusu ile hırsızlık suçunun konusunun aynı taşınır mal olması durumunda ayrıca mala zarar verme suçundan da hüküm kurulamayacağı, bu durumun, 5237 sayılı TCK'nın 61. maddesi kapsamında temel cezanın belirlenmesinde gözönünde bulundurulacağı dikkate alınarak ve eylemin bütün halinde nitelikli hırsızlık suçunu oluşturduğu gözetilmeden, nitelikli mala zarar verme suçundan da hüküm kurulması,’
15. Ceza Dairesi 2016/260 2016/3653 20.04.2016
‘Sanığın katılanın iş yeri komşusu olduğu, katılanın iş yerinin bitişiğinde meydana gelen patlamadan sonra katılana ait iş yerine girip katılanın müşterilerinden aldığı üç adet çeki çaldığı, çalıntı olan çekleri tedavüle koyduğu bu suretle üzerine atılı nitelikli hırsızlık suçunu işlediği iddia olunan somut olayda; sanığın soyut savunması, katılan ve tanık beyanları ile tüm dosya kapsamından, sanığın üzerine atılı nitelikli hırsızlık suçunu işlediğinin sabit olduğu gerekçesine dayanan mahkemenin kabul ve uygulamasında bir isabetsizlik görülmemiştir.’
15. Ceza Dairesi 2017/14170 2020/4571 03.06.2020
“…1-Sanığın, katılanın kontak anahtarını üzerinde bıraktığı aracını çaldıklarının anlaşılması karşısında; haklarında 5237 sayılı Yasanın 141/1. maddesi yerine aynı yasanın 142/1-e maddesiyle hüküm kurulması…”
Yargıtay 13. Ceza Dairesi 2014/3448 E. , 2015/7155 K.)